Cuoi – Người trẻ cho rằng các lễ nghi đám cưới truyền thống nói chung và lễ vu quy nói riêng vẫn quá phức tạp, nhiêu khê không cần thiết. Thế nhưng nét đẹp văn hóa truyền thống của ông cha vẫn là một nét đẹp quý giá cần được giữ gìn.

Về định nghĩa, lễ vu quy ngày nay vẫn là một phong tục văn hóa trong hôn nhân nhằm thông báo rộng rãi về sự chấp nhận của xã hội và các bên thành hôn về cuộc hôn nhân. Tín ngưỡng và tập quán văn hóa Trung Hoa đã ảnh hưởng sâu sắc đến nghi lễ cưới xin của người Việt Nam.

Các tục lệ cưới ngày xưa gồm có: Mai mối, lễ nộp cheo, lễ dạm ngõ, lễ ăn hỏi, gửi rể, lễ cưới và lễ lại mặt (cô dâu tỏ chữ hiếu với cha mẹ bằng cách sửa soạn gồm xôi gà, rượu bánh, hoa quả, đặt lên bàn thờ tổ tiên và làm lễ…)

Ngày nay, một số tục lệ cưới xin ngày xưa đã được lược bớt để phù hợp với đời sống hiện đại. Nhiều hủ tục đã bị hủy bỏ như tảo hôn, đa thê, thách cưới để nhường chỗ cho cách thức tổ chức mời vừa mang tính dân tộc vừa văn minh.

Lễ vu quy tổ chức như thế nào?

Các nghi lễ truyền thống hiện nay gần như đã được tinh giản tối đa, hoặc kết hợp giữa hiện đại và truyền thống để giảm thiểu chi phí và thủ tục rườm rà của ngày xưa. Thường thấy trong các đám cưới hiện đại, chỉ còn duy trì 3 nghi lễ truyền thống chính, là: Lễ dạm ngõ, Lễ hỏi (còn gọi là lễ đính hôn), và lễ rước dâu (lễ vu quy và tân hôn).

Lễ rước dâu

Nghi thức lễ cưới ở nhà gái

Tại cổng cưới nhà gái

Nghi thức xin dâu: Trưởng tộc nhà gái và cha mẹ cô dâu đứng sẵn trước cửa nhà để chờ nhà trai. Trưởng tộc nhà trai theo sau là phụ rể bước vào trong nhà cô dâu nói vài lời cho nghi thức xin dâu. Sau khi trưởng tộc nhà gái chấp thuận thì trưởng tộc nhà trai ra ngoài mời cả họ nhà trai vào.

Nghi thức Trao quả cho họ nhà gái: Dàn bưng quả nam nữ 2 bên đứng xếp hàng đối mặt nhau và trao quả. Sau đó ba mẹ và trưởng tộc hai nhà bước vào trước, tiếp theo là chú rể & dàn bưng quả nam nữ, cuối cùng là khách nhà trai. Các bạn nam nữ nhận quả và lên lầu đặt lên bàn mâm quả được xếp trước bàn thờ làm lễ.

Lễ vu quy truyền thống của người Việt bao gồm những bước gì

Trước bàn thờ làm lễ nhà Cô dâu

Rượu mừng giữa hai gia đình: Nhà trai bắt đầu thưa chuyện với nhà gái. Trưởng tộc nhà trai sẽ trình bày mâm lễ vật của nhà trai mang đến (mâm trầu cau, khay rượu và ly do phụ rể mang vào, mâm đèn cầy, mâm kim ngân, mâm trà rượu, mâm bánh, mâm trái cây). Phụ rể rót rượu vào chum, trưởng tộc hai gia đình uống rượu mừng cùng nhau.

Lễ ra mắt cô dâu: Trưởng tộc nhà trai đại diện yêu cầu được gặp cô dâu. Mẹ cô dâu đón cô dâu xuống chào lưỡng tộc.

Lễ đốt nhang vái lạy ông bà tổ tiên: Phụ rể đốt 8 cây nhang, đưa 2 nhang đầu cho trưởng tộc hai nhà, sau đó trưởng tộc cắm nhang lên bàn thờ. Phụ rể đưa tiếp 4 nhang cho cha mẹ hai bên để khấn lạy và cắm nhang. Phụ rể đưa tiếp 2 nhang cho cô dâu – chú rể, cô dâu – chú rể cùng khấn lạy và cắm nhang.

Lễ vu quy truyền thống của người Việt bao gồm những bước gì

Nghi thức Trao nhẫn cưới: Cô dâu – chú rể tiến hành nghi thức trao nhẫn.

Nghi thức Tặng của hồi môn: Trưởng tộc nhà trai mời mẹ chú rể tặng quà và đeo nữ trang cho cô dâu. Trưởng tộc nhà gái mời mẹ cô dâu tặng nữ trang cho con gái mình.

Nghi thức Dâng trà: Phụ rể rót trà, cô dâu – chú rể lần lượt dâng trà cho hai trưởng tộc, cha mẹ cô dâu, cha mẹ chú rể.

Nghi thức Dâng trầu cau: Cô dâu – chú rể cùng mở mâm trầu cau, cô dâu bẻ 3 trái cau, cô dâu lấy ra vài lá trầu, đưa vào đĩa nhỏ, chú rể sẽ là người đặt đĩa trầu cau lên bàn thờ.

Nghi thức Chào hỏi gia tộc: Kết thúc lễ, xuống nhà dưới, cha mẹ cô dâu giới thiệu từng người trong gia tộc, tương tự cha mẹ chú rể giới thiệu từng người trong gia tộc (cô dâu chú rể chào 2 bên gia đình): “Nhân đây chúng tôi cũng xin phép được giới thiệu với nhà trai thành phần bên họ nhà gái…”

Nghi thức Lại quả và Trao quả: Sau khi lại quả, dàn bưng quả nam nữ nhà gái bưng mâm quả xuống nhà và đứng đối xứng với dàn nam nữ bên nhà trai để trao quả.

Nghi thức lễ cưới ở nhà trai

Lễ vu quy là thủ tục đám cưới nhà gái. Sau đó đám rước dâu khi về đến nhà trai sẽ tổ chức lễ tân hôn (miền Nam) hoặc thành hôn (miền Bắc).

Các nghi thức lần lượt được thực hiện tại nhà trai gồm: Nghi thức lên đèn trong đám cưới, thắp hương đến ông bà tổ tiên, dâng trà, nghi thức chào cha mẹ chồng. Và cuối cùng là ra mắt chào họ hàng nhà trai và nhận tiền mừng/quà từ họ hàng.

Lễ vu quy truyền thống của người Việt bao gồm những bước gì

Chương trình tiệc cưới ngày vu quy

Tiệc cưới, thường được tổ chức tại nhà hàng hoặc trong khuôn viên gia đình. Cô dâu và chú rể rót rượu sâm banh và cắt bánh cưới mời hai bên gia đình. Sau đó, họ trao nhẫn cưới cho nhau và có đôi lời phát biểu về ngày trọng đại này.

Sau lễ vu quy, đôi tân hôn thường đem theo lễ vật về nhà gái làm lễ gia tiên và thăm lại cha mẹ, anh, chị, em cô dâu. Nhân dịp này nhà gái thường làm cơm để dâu, rể cùng ăn với gia đình. Tục lệ này được duy trì với ý nghĩa nhắc nhở con cái về đạo hiếu, biết ơn sinh thành, dưỡng dục, thắt chặt thêm mối quan hệ thông gia, ruột thịt từ ngày đầu của đôi vợ chồng.